Wystarczy zamoczyć palec w szklance wody i wysłać próbkę do laboratorium, aby sekwenator bez trudu wykrył mikroskopijne złuszczone komórki naskórka. Porównanie ich z bazą sekwencji DNA pozwoli bez wątpienia stwierdzić, że był tu człowiek.
Aleksandr Osadczijew, oceanolog i główny pracownik naukowy Instytutu Oceanologii im. Szyrszowa, posługuje się tym przykładem, aby zobrazować badanie wód morskich. Wystarczy poddać sekwencjonowaniu butelkę wody morskiej, by odczytać ślady DNA każdego stworzenia, które niedawno tędy przepływało i pozostawiło po sobie choćby drobinę materiału biologicznego. Samych zwierząt w ogóle nie trzeba widzieć na oczy. W próbce pojawiają się także grzyby i bakterie — organizmy dostrzegalne wyłącznie z bliska.
Z czasem jednak, wiedzeni rachunkiem ekonomicznym, ludzie zaczęli wiercić w poszukiwaniu ropy i gazu. Wyobraźmy sobie trzy kilometry słupa wody do dna morskiego, a potem kolejne trzy kilometry w głąb skorupy ziemskiej. Ktoś wreszcie zbadał kod genetyczny wydobytej stamtąd skały.
Okazało się, że głęboko pod dnem oceanu tętni życie: znaleziono tam całe mnóstwo grzybów, bakterii i wirusów.
Osadczijew wspomina o tym mimochodem i z pewnym zastrzeżeniem: według części szacunków opartych na tych odwiertach biomasa owych drobnoustrojów przewyższa masę wszystkich innych organizmów na Ziemi razem wziętych.
Według pewnych szacunków opartych na tych odwiertach biomasa owych wirusów, grzybów i bakterii w dnie morskim przewyższa całą biomasę pozostałego życia na Ziemi.
По некоторым оценкам, по этому бурению, биомасса этих вирусов, грибов и бактерий в морском дне превышает всю биомассу всего остального живого на Земле.
— Aleksandr Osadczijew, Podcast Gleba Solomina, 08:57
Dla nas — zauważa badacz — panujące tam warunki są nienaturalne, lecz dla nich stanowią codzienność. I tu właśnie kryje się to, co najistotniejsze dla każdego z nas: jeśli nauczymy się wykorzystywać te organizmy, mogą one okazać się kluczem do zrozumienia procesów starzenia i opracowania nowych leków, w tym antybiotyków. Naukowiec zaznacza jednak ostrożnie, że ludzkość stawia w tej dziedzinie dopiero pierwsze kroki.
Inne pomiary wskazują na znacznie mniejszy udział głębinowej biosfery, o czym również warto wspomnieć. W opublikowanej w 2012 roku na łamach „Proceedings of the National Academy of Sciences” pracy Jens Kallmeyer wraz ze współpracownikami oszacował liczbę mikroorganizmów w osadach pod dnem oceanu na około 2,9·10^29 komórek, co odpowiada 4,1 petagrama węgla. To w przybliżeniu zaledwie 0,6% całej biomasy na naszej planecie. Z kolei z szacunków zespołu Yinona Bar-Ona, opublikowanych w PNAS w 2018 roku, wynika, że węgiel budujący wszystkie żywe organizmy na Ziemi waży około 550 gigaton, z czego blisko 80% przypada na rośliny. Głębinowa biosfera podpowierzchniowa stanowi wedle tych wyliczeń około 15% całości.
Recenzowane dane naukowe nie dają więc podstaw do twierdzeń, jakoby podziemne formy życia dominowały nad resztą biosfery setki milionów razy. Wskazują raczej na wynik znacznie skromniejszy. Mimo to 15% ziemskiego życia kryje się tuż pod naszymi stopami, poza zasięgiem wzroku, a samo dno morskie mieści biliony bilionów komórek.
Nikt nie schodził w te głębiny specjalnie po to, by ich szukać. Naftowcy szukali ropy i gazu — a wydobyty muł okazał się pełen życia.
